image1 image2 image3 image4 image5 image6 image7
logo

Zimsko planinarenje: oprema

Za razliku od ljetnjih tura, planina zimi ima sasvim drugačiju narav, pa je potrebno sa posebnom pažnjom pristupiti pripremi za turu i izboru odjeće koju ćemo nositi.

Osnovni princip i ljeti i zimi je slojevito oblačenje. Temperature zimi u planini znaju da budu veoma niske pa dobar izbor odjeće može da presudi kako ćemo se vratit sa planine.


Princip slojevitog oblačenja pomaže da se adaptiramo promjenama temperature i vremenskim uslovima.

Pa da krenemo od prvog sloja.

Prvi sloj oblačenja podrazumijeva stvari koje idu uz tijelo, pomažu nam da održimo temperaturu i odvajaju znoj sa kože i prenose ga na sljedeći sloj robe, a istovremeno se brzo suše. Najbolje je koristiti kvalitetan aktivni veš, sintetički ili još bolje od merino vune.
Aktivni veš podrazumijeva duge donje gaće i majicu dugih rukava.
Kada kupujete veš, obratite pažnju na temperaturnu skalu i namjenu, to su podaci koje proizvođači navode na pakovanju a govore nam za koje je aktivnosti i temperature veš namijenjen.

* Poželjno je imati dva para aktivnog veša, posebno tokom višednevnih tura.

Preko aktivnog veša ide drugi sloj.

Dolje je poželjno nositi pantalone od Goretexa ili nekog drugog materijala koji neće puštati snijeg/kišu, biće otporne na vjetar a istovremeno će "disati".
Gledajte da pantalone ne budu previše široke kako vam ne bi pravile problem pri penjanju, posebno pri upotrebi dereza jer ih možete pocijepati.

Oni koji prvi put idu na zimsku turu najčešće naprave grešku oblačeći debele pantalone koje su namijenjene za skijanje - one jestu vodoodbojne ali je problem što ćete se u njima veoma brzo oznojiti, i kao takve su veoma loš izbor za planinarenje.

 

Za velike visine i boravak u kampu, preko pantalona od Goretexa je moguće navući deblje pantalone za termo izolaciju, u situacijama kada se ne krećete puno.

 

Preko aktivne majice koja ide uz tijelo, nosi se tanja ili deblja majica koja će služiti za termo izolaciju. Najbolji izolator jesu majice od polara koje preporučujem jer odlično dišu!


( primjer polar majice )

 

Često je ova kombinacija zajedno sa jaknom dovoljna za uspone pri hladnom vremenu, a nekada će vam biti dovoljna aktivna majica + Goretex jakna.

Kada je temperatura niska, preko polara oblačimo još jedan sloj, obično neki flis koji će biti dodatna termo izolacija.

Jakna je jedan od najvažnijih djelova odjeće. Ona mora da bude otporna na vjetar / vodu a istovremeno dobro da diše.
Kao kod pantalona, najbolje je kupiti jaknu od Goretexa ili nekog drugog materijala (eVent i sl).
Ona ne smije biti debela, njena uloga je da vas zaštiti od spoljašnjih uticaja, a regulisanje temperature vršite sa slojevima ispod jakne, time što dodajete ili skidate neki sloj robe.

Kada birate jaknu za planinarenje / alpinizam, gledajte pri tom da bude i što lakša, da ima otvore za ventilaciju, i džepove što visočije kako bi bili upotrebljivi i sa alpinističkim pojasom.

 

U sitacijama odmora, boravka u kampu ili dužeg stajanja na istom mjestu, preko Goretex jakne možemo navući perjanu jaknu kako bi se zaštitili od niske temperature.

 

Kada smo se konačno obukli, vrijeme je da se opremimo još nekim "sitnicama". Kapa i rukavice. 

Pri niskim temperaturama važno je imati dobru kapu koja će vam pružati termo zaštitu a istovremeno će biti otporna na vjetar. Postoji veliki broj tipova, na vama je da izaberete onu koja vama odgovara.

Pored kape, važno je imati i dobru podkapu, koja je pri jakom vjetru i niskoj temperaturi  više nego neophodna...

Kao i kod "obične" kape, postoji više tipova, moj je savjet izabrati dužu kako bi mogli da je zavučete ispod jakne i time smanjite proboj vjetra.

 

Došli smo do dijela o rukavicama. Na veoma niskim temperaturama prvo što strada jesu prsti zbog težnje organizma da toplu krv "sačuva" za srce i druge vitalne organe.
Dobre rukavice će vas spasisti od gubitaka prstiju i obezbijediti funkcionalne ruke u svim uslovima.

Ja sam rukavice podijelio u dvije grupe - termo (unutrašnje) i zaštitne (spoljašnje), pa se najčešće tako i kombinuju. Da pojasnim - termo rukavice čuvaju temperaturu ali nisu otporne na vodu i vjetar kao spoljašnje, izolacione.
Najbolje je koristiti ih kombinovano - na ruku navučete rukavice od npr. polara a preko njih rukavice od goretexa i sl. U ovoj situaciji je najbolje da imate dva para unutrašnjih termo rukavica, kako bi mogli da ih mijenjate onda kada vam se ruke oznoje.

Ukoliko nosite rukavice pri usponu i ruke vam se oznoje, po dolasku na vrh nikako ih ne skidajte, jer će se veoma brzo ohladiti, a onda dolazi do opasnosti od smrzavanja prstiju kada ih ponovo navučete.

Dio koji je možda više vezan za obuću nego za odjeću jesu čarape, ali da i njima posvetimo koji red u ovom članku...

Čarape su tu da nam pruže dobru termo izolaciju i učine hodanje udobnijim. Svako ih bira prema navikama, mada postoji nekoliko stvari kojih se valja pridržavati.

Kada se ide na veće visine, najčešće se koriste sintetičke čarape namijenjene uslovima u kojima boravimo, a danas su najpopularnije one od merino vune sa finom obradom, odnosno sintetičke sa velikim postotkom vune u sebi.
Moj izbor su najčešće čarape od merino vune kao najbolji izolator, u njima noga takođe dobro diše a čuvaju temperaturu i onda kada su kvasne.

 

Naočare za Sunce ne spadaju u odjeću, ali ih je važno spomenuti. Zimi su neophodne na velikim visinama zato što će vaše oči štititi od štetnih sunčevih zraka. Cjelodnevno hodanje po snijegu na velikoj visini vam može donijeti probleme sa očima, pa gledajte da naočare koje kupujete budu zatamljene i imaju UV zaštitu, u zavisnosti od toga na koliku visinu planirate jer snijeg odbija i do 80% UV zračenja. Prilikom mećave je najbolje imate skijaške naočare.

 

Tekst: Radonja Srdanović

2018  Radonja Srdanović - Mountain guide